23 stycznia 2025
Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą chorobą ośrodkowego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego). Przebiega ze stanem zapalnym i uszkodzeniem otoczki mielinowej – warstwy lipidowej, która izoluje włókna nerwowe. Proces demielinizacji spowalnia przewodzenie sygnałów w nerwach, zaburza kontrolę nad mięśniami i powoduje różnorodne zaburzenia czuciowe, ruchowe i psychiczne. Uszkodzenia mieliny zwykle z czasem zostają naprawione i objawy ustępują, ale nawracające ataki choroby i powtarzające się procesy demielinizacji i remielinizacji prowadzą do bliznowacenia włókien nerwowych i postępującej niesprawności pacjenta.
SM może atakować każdą część OUN, dlatego choroba daje liczne i różnorodne objawy. Objawy związane są z funkcją nerwów w zajętym przez chorobę obszarze lub obszarach. Objawy czuciowe obejmują drętwienie, mrowienie, bóle m.in. twarzy, pieczenie, świąd i zaburzenia widzenia. Objawy ruchowe mogą obejmować zaburzenia mowy, osłabienie, drżenia mięśniowe, trudności w chodzeniu, zaburzenia równowagi, zaparcia i zaburzenia kontroli oddawania moczu. Do objawów psychicznych należą zmiany nastroju, depresja i osłabienie funkcji poznawczych. Zmęczenie występuje nawet u 90% pacjentów; u około 60% chorych objawy przejściowo narastają przy wyższej temperaturze otoczenia. Objawy SM mogą pojawiać się i ustępować, a czas trwania rzutu choroby może wynosić od kilku dni do kilku miesięcy. Całkowita lub częściowa remisja, zwłaszcza w początkowej fazie choroby, występuje u około 70% pacjentów. U około 10 % pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane nie obserwuje się remisji choroby, najczęściej dotyczy to osób z późnym początkiem choroby.
BADANIA LABORATORYJNE
Nie ma badań laboratoryjnych, które byłyby w pełni swoiste dla SM. U pacjentów ze stwardnieniem rozsianym występują nieprawidłowe wyniki kilku badań laboratoryjnych, co pomaga rozpoznać bądź wykluczyć chorobę. Najbardziej wartościowe badania wykrywają wytwarzanie immunoglobuliny G (IgG) w ośrodkowym układzie nerwowym. Pomocne są następujące badania:
INNE BADANIA
Nie ma leku, który pozwoliłby całkowicie wyleczyć pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, jednak dostępne są metody lecznicze, które mają na celu złagodzić objawy kliniczne i spowolnić postęp choroby. Stosowane są w tym celu tzw. terapie modyfikujące przy pomocy pochodnych interferonu, a także octan glatirameru, mitoksantron, natalizumab. Podczas rzutu choroby pacjenci zazwyczaj otrzymują duże dawki kortykosteroidów na krótki czas, które działają immunosupresyjnie przez co zmniejszają nasilenie objawów klinicznych. SM nie musi prowadzić do skrócenia życia pacjentów, ale często, zwłaszcza w okresach zaostrzeń, zmniejsza jakość ich życia. Zwykle pacjentem opiekuje się zespół specjalistów z różnych dziedzin, którzy oceniają przebieg choroby, wspierają pacjenta i pomagają mu stosownie do zmieniającej się sytuacji.
Linki do stron obcojęzycznych:
Multiple Sclerosis Foundation
The National Multiple Sclerosis Society (NMSS)
Multiple Sclerosis Association of America
