W skrócie
W jakim celu badanie jest wykonywane?
Badanie jest wykonane w celu monitorowania leczenia (hormono- i chemioterapia) chorych na raka piersi oraz kontroli chorych celem wczesnego wykrycia nawrotu choroby (wznowa miejscowa i/lub odległe przerzuty).
Kiedy badanie jest wykonywane?
Badanie powinno być wykonywane u chorych na raka piersi przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie hormono- i chemioterapii oraz po zakończeniu leczenia celem wczesnego wykrycia nawrotu choroby.
Jak się pobiera próbkę do badania?
Próbka krwi pobierana jest z żyły łokciowej.
Czy do badania trzeba się przygotować?
Nie.
Informacja o próbce
Co się oznacza?
Marker nowotworowy CA 15-3 jest glikoproteiną (polimorficzną mucyną) wytwarzaną zarówno przez prawidłowe komórki gruczołu piersiowego, jak i często, w znacznie większych ilościach, przez komórki raka piersi. W przypadku wystąpienia raka piersi jego poziom może wzrastać, zwłaszcza u chorych w zaawansowanych stadiach choroby. Z tego powodu jest użytecznym markerem dla monitorowania przebiegu choroby. Podwyższone stężenie CA 15-3 spotyka się u około 10% kobiet z rakiem piersi bez przerzutów oraz u około 70% chorych, u których wystąpiły odległe przerzuty. Marker ten może być również podwyższony u osób zdrowych (nieznacznie), u pewnego odsetka chorych z nowotworami o innej lokalizacji narządowej np. rak jelita grubego czy płuca, a także w niezłośliwych nowotworach piersi jak i w chorobach o innej etiologii aniżeli nowotworowa np. marskość lub zapalenie wątroby.
Badanie
W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
CA 15-3 nie jest wystarczająco czułym i specyficznym parametrem, aby można go było wykorzystywać do badań skriningowych. Jednak stosowany jest jako marker nowotworowy w celu monitorowania leczenia chorych na raka piersi oraz dla kontroli chorych celem wczesnego wykrycia nawrotu choroby (wznowa miejscowa i/lub odległe przerzuty), zwłaszcza przy przerzutach do wątroby lub kośćca. CA 15-3 może być wykorzystywany tylko w tych przypadkach, kiedy komórki nowotworowe produkują CA 15-3, co nie występuje u wszystkich pacjentek.
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?
Wykonanie oznaczeń CA 15-3 powinno się zlecać wraz z innymi badaniami, takimi jak receptory estrogenowe i progesteronowe oraz badania genetyczne Her2/neu, BRCA1 i BRCA2, kiedy wykryto raka piersi w celu określenia rodzaju nowotworu oraz podjęcia decyzji odnośnie do sposobu leczenia. W przypadku, gdy stężenie CA 15-3 jest zwiększone można stosować go w celu monitorowania leczenia oraz w kontroli chorych po jego zakończeniu w celu wykrycia nawrotu choroby. U chorych we wczesnych stadiach zaawansowania choroby, bez przerzutów często stężenie CA 15-3 jest małe. Jednak w kontroli tych chorych sugeruje się celowość oznaczania CA 15-3 dla wczesnego wykrycia ewentualnego nawrotu choroby.
Co oznacza wynik?
Ogólnie, im wyższy poziom CA 15-3, tym bardziej prawdopodobne jest zaawansowanie choroby i obecność odległych przerzutów. Poziom markera wzrasta wraz z rozwojem nowotworu. Najwyższy poziom Ca 15-3 występuje z reguły w przypadku przerzutów do kości i/lub wątroby. Nieznacznie albo średnio podwyższony poziom CA 15-3 może towarzyszyć również innym chorobom nowotworowym, takim jak rak wątroby, trzustki, jelita grubego, płuca, a także niezłośliwym nowotworom piersi jak i marskości wątroby. Podwyższony poziom CA 15-3 w stanach innych niż nowotworowe z reguły nie zmienia się z czasem. Małe stężenie CA 15-3 nie wyklucza obecności nowotworu, ponieważ nawet u 25-30% chorych w zaawansowanych stadiach raka piersi komórki nowotworowe mogą nie wytwarzać tego markera.
Wzrastające stężenia CA 15-3 mogą wskazywać na nieskuteczność leczenia lub nawrót choroby.
Co jeszcze należy wiedzieć?
Oznaczenie CA 15-3 powinny być wykonywane przed rozpoczęciem leczenia, zwłaszcza przy podejrzeniu znacznego zaawansowania choroby. Zwykle monitorowanie stężenia CA 15-3 rozpoczyna się kilka tygodni po rozpoczęciu leczenia.
Pytania i odpowiedzi
- W mojej rodzinie występowało wiele przypadków raka piersi. Czy powinnam zrobić oznaczenia poziomu CA 15-3?
Nie zaleca się wykonywania oznaczeń CA 15-3 w celu wykrycia wczesnych stadiów nowotworu piersi, należy natomiast systematycznie wykonywać badania mammograficzne, ewentualnie ultrasonograficzne. Podwyższony poziom CA 15-3 może być spowodowany innymi czynnikami, a małe stężenie markera nie wyklucza obecności nowotworu. Oznaczenie należy wykonywać dopiero po rozpoznaniu raka piersi.
- Co mogę zrobić, aby obniżyć poziom CA 15-3?
Nie ma sposobu na bezpośrednie obniżenie poziomu CA 15-3. Marker ten nie jest czynnikiem ryzyka jak np. cholesterol, który można obniżyć przy pomocy odpowiedniej diety i ćwiczeń, lecz stanowić może wskaźnik obecności komórek raka piersi. Wraz z rozwojem nowotworu poziom CA 15-3 zazwyczaj wzrasta, w następstwie leczenia przeważnie ulega obniżeniu, ale może też utrzymywać się nieznacznie podwyższony w przypadku stabilnych stanów niezłośliwych.
Źródła
Linki do stron obcojęzycznych:
National Cancer Institute: Breast Cancer Home Page
American Cancer Society: Breast Cancer
Cancer.Net: Breast Cancer