Co oznacza termin „zdrowie mężczyzn”?
Termin „zdrowie mężczyzn” koncentruje się na elementach dobrostanu, które dotyczą wyłącznie mężczyzn lub które wpływają na nich w większym stopniu albo w inny sposób niż na kobiety.
Mężczyźni żyją średnio o pięć lat krócej niż kobiety. Ponad 40% z nich cierpi na otyłość, a ponad połowa cierpi na nadciśnienie. Niektóre choroby, jak na przykład rak prostaty występują tylko u mężczyzn, zaś pewne ryzykowne nawyki związane ze stylem życia, jak choćby używanie alkoholu i papierosów, są u nich częstsze.
Pomimo tych problemów mężczyźni częściej unikają wizyt u lekarza, niezbędnych do uzyskania potrzebnej im opieki medycznej i wykonania badań. Dbałość o zdrowie mężczyzn to przede wszystkim promowanie pozytywnych nawyków, regularne badania lekarskie i testy mające na celu szybkie wykrycie potencjalnych problemów zdrowotnych.
Znaczenie badań dla ochrony zdrowia mężczyzn
Odpowiednie badania są jednym z ważnych elementów ochrony zdrowia mężczyzn. W zależności od potrzeb i okoliczności mogą one mieć charakter przesiewowy, diagnostyczny lub monitorujący.
Badania przesiewowe
Badania przesiewowe to termin medyczny oznaczający poszukiwanie potencjalnego schorzenia, jeszcze przed wystąpieniem objawów. W przypadku wielu stanów klinicznych umożliwiają one wczesne wykrycie choroby, co ułatwia podjęcie odpowiednich działań. Mogą jednak mieć swoje minusy, dlatego zleca się je w zależności od wieku i ogólnego stanu zdrowia.
Rozpoznanie
Rozpoznanie to proces określenia przyczyny problemu po wystąpieniu objawów. W zależności od zgłaszanych dolegliwości, w procesie diagnostycznym można wykorzystać szeroki wachlarz badań. Rozmowa z lekarzem na temat zmian i obaw dotyczących stanu zdrowia ma pomóc w określeniu, jakie badania należy wykonać, aby zidentyfikować problem leżący u podstaw.
Monitorowanie
Po zdiagnozowaniu problemu zdrowotnego lub choroby, badania często wykorzystuje się w monitorowaniu stanu zdrowia. Jeśli pacjent został poddany leczeniu, badania kontrolne pozwalają ocenić jego skuteczność.
Badania wykonywane u mężczyzn
Istnieje szeroka gama testów pomocnych w promowaniu zdrowia mężczyzn, wykonywanych w zależności od indywidualnych uwarunkowań pacjenta.
Niektóre testy mają formę rutynowych badań przesiewowych, które często wchodzą w zakres okresowych badań kontrolnych:
- badanie fizykalne: może ujawnić lub wskazać różne rodzaje potencjalnych problemów.
- masa ciała i obliczenie wskaźnika masy ciała (BMI): na podstawie wzrostu i masy ciała można określić, czy pacjent cierpi na nadwagę lub otyłość.
- pomiar ciśnienia krwi: zapisy pomiarów dokonywanych zwykle za pomocą mankietu, który owija się wokół ramienia, pozwalają udokumentować wysokie ciśnienie krwi, zwane nadciśnieniem. Jest ono czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
- morfologia krwi: znaczenie liczby różnych rodzajów krwinek.
- kompleksowy panel metaboliczny: w zakres badania wchodzi kilka różnych pomiarów, które pozwalają ocenić czynność wątroby i nerek.
W zależności od wieku, ogólnego stanu zdrowia i czynników ryzyka, zleca się wykonanie jednego lub kilku badań przesiewowych w kierunku różnych schorzeń. Przykładowe testy w ramach badań przesiewowych wymieniono w poniższej tabeli:
Nie wszystkie choroby właściwe dla mężczyzn można wykryć przy pomocy standardowych testów przesiewowych. Dotyczy to choćby raka jąder. Specjaliści zalecają badania w tym kierunku tylko w przypadku wystąpienia objawów. W poniższej tabeli podano przykłady testów, które można wykonać po wystąpieniu objawów określonego schorzenia. Lekarz zadecyduje, które z badań będą odpowiednie w indywidualnym przypadku.
Profesjonalne organizacje medyczne nie zalecają ogólnych badań przesiewowych poziomu testosteronu, jednakże u pacjentów z objawami niedoboru, lekarz może zlecić wykonanie jednego lub kilku spośród następujących testów:
Gdzie wykonuje się badania?
Badania mężczyzn najczęściej wykonuje się w przychodniach lub gabinetach lekarskich. Wiele z nich wchodzi w zakres corocznej kontroli zdrowia. Lekarz może wyjaśnić, jakie testy przesiewowe zaleca się w zależności od wieku i stanu zdrowia pacjenta oraz jakie badania diagnostyczne mogą być pomocne w przypadku wystąpienia określonych objawów.
Testy wykonywane w warunkach domowych
Niektóre oznaczenia w ramach badań przesiewowych dla mężczyzn można wykonać w warunkach domowych – na przykład oznaczenie poziomu cholesterolu czy poziomu glukozy we krwi. Opcja badań przesiewowych wykonywanych w domu jest również dostępna w przypadku wirusa HIV, niektórych chorób przenoszonych drogą płciową oraz raka jelita grubego.
Źródła:
- National Library of Medicine: Men’s Health
- Health.gov: Get Screened
- Health.gov: Men: Take Charge of Your Health
- Merck Manual: Men’s Health Issues