W skrócie
W jakim celu badanie jest wykonywane?
Badanie jest pomocne w rozpoznawaniu i ocenie ciężkości zastoinowej niewydolności serca.
Kiedy badanie jest wykonywane?
Badanie wykonuje się, kiedy występują objawy sugerujące niewydolność serca, np. przy duszności i szybkim męczeniu się oraz u osób leczonych z powodu niewydolności serca.
Jak się pobiera próbkę do badania?
Próbka krwi jest pobierana z żyły łokciowej.
Czy do badania trzeba się przygotować?
Nie ma takiej potrzeby.
Informacja o próbce
Co się oznacza?
Oznacza się stężenie BNP lub NT-proBNP we krwi w celu oceny niewydolności serca. BNP był uprzednio zwany mózgowym peptydem natriuretycznym z uwagi na to, że występuje w tkance mózgowej (oraz aby odróżnić go od podobnego białka wytwarzanego w przedsionkach lub górnych komorach serca, zwanego ANP). BNP powstaje głównie w lewej komorze serca (główna „przepompownia” serca). Jest on związany z objętością i ciśnieniem krwi oraz z pracą, którą musi wykonać serce podczas pompowania krwi do organizmu.
Kiedy serce jest nadmiernie obciążone, syntetyzuje prekursor hormonu, proBNP, który jest następnie przekształcany do aktywnego hormonu, BNP i nieaktywnego fragmentu, NT-proBNP. Jeżeli lewa komora serca jest rozciągnięta, stężenie wytwarzanego BNP i NT-proBNP może znacznie wzrosnąć. Wskazuje to na cięższą pracę serca i trudności z zaspokojeniem potrzeb organizmu. Sytuacja taka może wystąpić w przypadku niewydolności serca oraz w innych chorobach mających wpływ na pracę serca i układu krążenia. Niewydolność serca jest dość mylącym określeniem. Nie oznacza to, że serce przestało pracować, lecz że nie pompuje ono krwi z wystarczającą skutecznością. Stężenie BNP lub NT-proBNP odzwierciedla ten stan.
Badanie
W jakich przypadkach badanie jest wykonywane?
Oznaczenia BNP lub NT-proBNP mogą pomóc w rozpoznaniu niewydolności serca i w ocenie jej ciężkości. Obecnie niewydolność serca rozpoznaje się na podstawie takich objawów, jak obrzęki nóg, duszność i łatwe męczenie się oraz w oparciu o badania obrazowe: zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej i badania ultrasonograficzne zwane echokardiografią. Badanie to wykonuje się razem z oznaczaniem biomarkerów sercowych, aby wykryć uszkodzenie serca i/lub wraz z badaniami czynnościowymi płuc w celu rozpoznania przyczyn skróconego oddechu.
Mimo to niewydolność serca jest często mylona z innymi schorzeniami. Badanie BNP lub NT-proBNP może pomóc odróżnić niewydolność serca od innych chorób, np. chorób płuc. Odpowiednie rozpoznanie jest istotne, ponieważ leczenie niewydolności jest inne niż leczenie chorób płuc i należy je rozpocząć tak szybko jak to możliwe.
Badanie BNP lub NT-proBNP jest też używane do oceny ryzyka u pacjentów zgłaszających się z bólem wieńcowym.
W jakich przypadkach badanie jest zlecane?
Badanie BNP lub NT-proBNP może być zlecone w następujących okolicznościach:
- przez lekarza ambulatorium, w przypadku objawów sugerujących niewydolność serca
- w oddziale ratunkowym, kiedy lekarz potrzebuje szybko informacji, czy pacjent znajdujący się w ciężkim stanie choruje na niewydolność serca
- u pacjenta leczonego z powodu niewydolności serca w celu oceny skuteczności leczenia.
Co oznacza wynik?
Wysokie (poza zakresem referencyjnym) wyniki badań wskazują na obecność niewydolności serca, przy czym stężenie BNP lub NT-proBNP jest związane z ciężkością niewydolności serca. Wyższe wartości BNP lub NT-proBNP mogą być związane z gorszym rokowaniem.
Wartości prawidłowe wskazują na inne, niż z powodu niewydolności serca, pochodzenie objawów.
Uwaga
Dla wielu oznaczeń nie ustalono standardowych zakresów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości te zależą od wielu czynników takich jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wynik powinien zawierać zakres referencyjny dla konkretnego oznaczenia. Lab Tests Online zaleca, aby pacjent przedyskutował wyniki testu z lekarzem. Dodatkowe informacje na temat zakresów referencyjnych są dostępne w artykule:
Przedziały referencyjne i ich znaczenie.
Co jeszcze należy wiedzieć?
Stężenie BNP lub NT-proBNP spada u większości pacjentów leczonych z powodu niewydolności serca przy użyciu np. inhibitorów konwertazy angiotensyny, beta-blokerów lub diuretyków. Stężenia BNP i NT-proBNP rosną wraz z wiekiem pacjenta. Stężenia NT-proBNP i BNP są podwyższone u pacjentów z niewydolnością nerek.
Mimo, że poziom zarówno BNP, jak i NT-proBNP rośnie w dysfunkcji i niewydolności lewej komory, wyniki obu badań nie są wymienne i nie można ich bezpośrednio porównywać.
Chociaż BNP jest zwykle stosowany do rozpoznania niewydolności serca jego podwyższone stężenie u osób z ostrym zespołem wieńcowym wskazuje na zwiększone ryzyko nawrotów incydentów wieńcowych. Lekarz może zlecać oznaczenie BNP w celu przewidywania możliwości wystąpienia incydentów wieńcowych w przyszłości u osoby z przebytym zawałem serca.
Pytania i odpowiedzi
- Jak częsta jest niewydolność serca?
55,7 milionów Amerykanów choruje na niewydolność serca, rocznie rozpoznaje się 300 tysięcy nowych przypadków.
- Jak leczy się niewydolność serca?
Informacje dostępne są na stronie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Źródła
UWAGA: Wymienione poniżej adresy stron internetowych, są źródłami uzupełniającymi. W celu obejrzenia kompletnej listy źródeł wykorzystanych w tworzeniu tej strony, kliknij tu.
Link do polskich stron:
Polskie Towarzystwo Kardiologiczne
Linki do stron obcojęzycznych:
Heart Rhythm Society: Heart Failure
National Heart, Lung and Blood Institute: Heart Failure
American Heart Association: What is Heart Failure?
MedlinePlus Medical Encyclopedia: Heart failure – overview