Nieinwazyjny immunochemiczny test FIT (ang. Faecal Immunochemical Test) dedykowany do ilościowego oznaczania krwi utajonej
Test FIT to nieinwazyjne badanie przesiewowe służące do wykrywania krwi utajonej w kale, co może być wczesnym sygnałem raka jelita grubego lub innych schorzeń przewodu pokarmowego.
Co wyróżnia test?
- brak konieczności specjalnej diety przed badaniem,
- łatwy i higieniczny sposób pobrania próbki,
- możliwość automatyzacji analizy w laboratoriach,
Jaki jest cel testu?
Głównym celem testu FIT jest wczesne wykrycie krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, które może być spowodowane przez:
- polipy jelita grubego,
- stany zapalne,
- hemoroidy,
- a przede wszystkim – nowotwory jelita grubego.
Wczesne wykrycie takich zmian znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
Co jest oznaczane?
Test oznacza ilościowo poziom ludzkiej hemoglobiny w próbce kału, wykorzystując przeciwciała specyficzne dla tego białka. Działanie opiera się na reakcji aglutynacji antygen – przeciwciało pomiędzy cząsteczką ludzkiej hemoglobiny, zawartą w próbce, a poliklonalnymi przeciwciałami przeciwko ludzkiej hemoglobinie.
Dzięki temu:
- nie reaguje na krew pochodzącą z diety (np. mięso),
- jest bardziej czuły na krwawienie z jelita grubego niż testy starszego typu.
W jaki sposób przygotować się do badania?
Test FIT nie wymaga specjalnej diety ani odstawiania leków. Należy jednak:
- unikać badania w czasie menstruacji lub aktywnego krwawienia z hemoroidów,
- nie zanieczyszczać próbki moczem,
- pobrać próbkę zgodnie z instrukcją (zwykle za pomocą specjalnego aplikatora dołączonego do zestawu).
Możliwe wyniki i ich interpretacja:
- Ujemny (negatywny, poniżej wyznaczonego punktu odcięcia) – brak wykrywalnej krwi w kale. Nie oznacza to jednak całkowitego braku ryzyka – zaleca się powtarzanie testu co 1–2 lata.
- Dodatni (pozytywny, powyżej wyznaczonego punktu odcięcia) – obecność krwi utajonej. Nie oznacza od razu raka, ale wymaga dalszej diagnostyki, zazwyczaj kolonoskopii.
Statystycznie:
- 10% osób z dodatnim wynikiem ma w późniejszym okresie wykrywanego raka jelita grubego,
- 20–30% ma zaawansowane zmiany przednowotworowe,
- u części pacjentów wykrywa się inne przyczyny krwawienia, jak stany zapalne czy hemoroidy.
Test FIT może być wykonywany zarówno w ramach badań przesiewowych, jak i u osób z objawami lub podwyższonym ryzykiem.