Udar mózgu określany jest jako zespół objawów klinicznych związanych z nagłym wystąpieniem ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, które powstają w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego. Ma to wpływ na funkcje organizmu kontrolowane przez poszczególne część mózgu. Jeżeli którykolwiek organ, w tym również mózg, pozostaje bez dopływu krwi i tlenu, jego komórki ulegają uszkodzeniu lub obumierają. Wprawdzie pewne uszkodzenia są odwracalne, ale obumarcie komórek mózgowych jest trwałe i zazwyczaj prowadzi do kalectwa.
Udar mózgu może być niedokrwienny (gdy nie dopływa krew do mózgu) lub krwotoczny (wywołany wylewem krwi do mózgu):

• Udar niedokrwienny (80% przypadków) – powodem może być zakrzep tworzący się przy ścianie naczynia, najczęściej na podłożu blaszki miażdżycowej (udar zakrzepowy) , lub zator powstający z przyniesionych z prądem krwi, z serca lub większych naczyń fragmentów skrzeplin (udar zatorowy)
• Udar krwotoczny (20% przypadków) – może być spowodowany pęknięciem naczynia krwionośnego, powodując nagromadzenie krwi w mózgu. Przyczyna może być wewnętrzna – tętniak, czyli słaby punkt w ścianie tętnicy albo zewnętrzna – czyli uraz głowy. Tętniaki często spowodowane są wadami wrodzonymi lub nadciśnieniem tętniczym. Udar krwotoczny poważny w skutkach i często kończy się zgonem pacjenta. Szansa na powrót do zdrowia jest dużo mniejsza niż w przypadku udaru niedokrwiennego

Czynniki ryzyka powstania udaru

Istnieje wiele czynników ryzyka powstania udaru. Są to między innymi:

Główne czynniki ryzyka:

• nadciśnienie tętnicze
• choroba niedokrwienna i inne choroby serca
• cukrzyca.

Inne czynniki ryzyka:

• niedokrwistość sierpowatokrwinkowa
• migrenowe bóle głowy
• zespół antyfosfolipidowy
• przyjmowanie kokainy
• wysokie stężenie cholesterolu
• palenie tytoniu.

Większość udarów poprzedzona jest jednym lub większą ilością mini udarów (zwanych przemijającymi atakami niedokrwiennymi lub w skrócie TIA), po których pacjent natychmiast powinien udać się do lekarza.