RODZAJE ZAPALENIA WĄTROBY 

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW)

Najczęstszą przyczyną zapalenia wątroby jest infekcja wirusowa. Wirusy odpowiedzialne za rozwój tej choroby nazwane są literami alfabetu, w kolejności w jakiej zostały odkryte – A, B, C, D i E.

• WZW typu A – można zarazić się przez zakażoną wodę i pożywienie skażone odchodami. Dzięki szczepieniu zachorowalność na zapalenie wątroby typu A. Zapalenie wątroby typu A powoduje ostrą infekcję, a nie przewlekłą formę choroby. Objawy WZW typu A mogą być podobne do grypy i często choroba nie zostaje rozpoznana. U większości pacjentów całkowite wyleczenie następuje w ciągu sześciu miesięcy.
• ‍WZW typu B – to najczęściej występująca forma wirusowego zapalenia wątroby. Może przenosić się przez kontakt z krwią, zakażonymi igłami, poprzez kontakty seksualne lub też matka może zarazić płód podczas porodu. W większości przypadków choroba ustępuje samoistnie, lecz około 1 -3% pacjentów staje się nosicielami, co oznacza, że zakażenie przybiera u nich formę przewlekłą i mogą oni zarażać innych. Noworodki są szczególnie podatne na zakażenie przewlekłe i w około 90% stają się nosicielami. Wraz z wprowadzeniem badań przesiewowych w kierunku WZW typu B u kobiet ciężarnych oraz programu szczepień u noworodków, liczba zakażonych dzieci zmniejszyła się. Obecnie WZW typu B najczęściej występuje u osób urodzonych w Południowej i Wschodniej Azji, Europie Południowej oraz Afryce, gdzie liczba zakażonych noworodków nadal jest bardzo duża.
• WZW typu C – przenosi się poprzez kontakt z zakażoną krwią, na przykład w wyniku używania wspólnych igieł przez narkomanów; używania zakażonych przyrządów do wykonywania tatuaży i przekłuwania różnych części ciała; poprzez wspólne używanie przedmiotów osobistego użytku, na których znajduje się krew, takich jak maszynki do golenia czy szczoteczki do zębów; u pracowników służby zdrowia w wyniku kontaktu z igłami lub innymi przyrządami medycznymi; w przypadku obtarcia naskórka podczas kontaktów seksualnych; u noworodka, który podczas porodu został zakażony przez matkę lub w wyniku skaleczeń powstałych podczas wykonywania ćwiczeń fizycznych. Wstępuje rzadziej niż WZW typu B, lecz jest najczęstszą przyczyną przewlekłego zapalenia wątroby. Według CDC przewlekła forma choroby rozwija się u 55 – 85% zakażonych, oprócz tego u 60 do 70% dochodzi do przewlekłej choroby wątroby, u około 5 do 20% na przestrzeni lat rozwija się marskość wątroby, a około 1 do 5% chorych umiera w wyniku następstw chorób przewlekłych, takich jak marskość lub rak wątroby. Sporo zachorowań nie zostaje odnotowanych, a wielu chorych nie jest świadomych infekcji ze względu na brak objawów. HCV, rzadziej niż zapalenie wątroby typu B, jest przyczyną ostrego zapalenia wątroby, lecz częściej powoduje zapalenie przewlekłe. Według CDC u 75 do 85% osób mających styczność z wirusem dochodzi do przewlekłego zapalenia wątroby typu C. Trwają prace nad szczepieniami zapobiegającymi zapaleniu wątroby typu C, lecz szczepienia takie nie są jeszcze dostępne. Obecnie najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zakażeniu jest ograniczenie ekspozycji na możliwe źródła wirusa – dotyczy to szczególnie wspólnego używania igieł przez narkomanów.
• WZW typu D i E – występuje rzadko. WZW typu D występuje jedynie w połączeniu z WZW typu B i może zaostrzyć przebieg choroby. Przenosi się zazwyczaj przez kontakt z krwią lub zakażonymi igłami. WZW typu E przenosi się podobnie jak WZW typu A i występuje głównie w Azji, Afryce i Ameryce Południowej.

Objawy wirusowego zapalenia wątroby są podobne do ogólnych objawów zapalenia wątroby. Dalsze informacje znajdują się w sekcji Objawy.

Zapalenie wątroby wywołane przez leki i inne związki chemiczne

Wątroba odpowiada za metabolizm alkoholu, leków i toksyn w organizmie. Rozkłada ona toksyny na substancje nieszkodliwe, które mogą być następnie wykorzystane lub wydalone z organizmu. Niektóre leki lub inne związki chemiczne przyjmowane w dużych ilościach mogą spowodować uszkodzenie wątroby. Jednym z przykładów jest acetaminofen – substancja obecna w wielu lekach, również tych dostępnych bez recepty. W dawkach leczniczych skutecznie zwalcza ból, lecz przedawkowanie tej substancji lub łączenie jej z alkoholem może spowodować ostrą niewydolność wątroby, która może nawet stanowić zagrożenie życia. Nadmierne spożywanie alkoholu również prowadzi do uszkodzenia wątroby i jest jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia wątroby wywołanego substancjami chemicznymi.

Wiele leków może powodować zapalenie wątroby, które rozwija się w nieprzewidziany sposób. Prawdopodobnie jest to związane z reakcją uczuleniową na pewne substancje, lecz przyczyna nadal nie została do końca poznana. Leki, które mogą spowodować zapalenie wątroby u niektórych pacjentów to środki znieczulające, antybiotyki, steroidy anaboliczne oraz leki przeciwpadaczkowe.

Dziedziczne zapalenie wątroby

Wiele chorób dziedzicznych może spowodować ostre lub przewlekłe zapalenie wątroby. Najczęstszą z nich jest hemochromatoza – choroba dziedziczna związana z przeładowaniem organizmu żelazem. W chorobie tej uszkodzeniu ulega właśnie wątroba, co może doprowadzić do przewlekłego jej zapalenia. Niedobór alfa-1-antytrypsyny to inna często spotykana choroba dziedziczna, która dosyć często powoduje wystąpienie ostrej lub przewlekłej formy zapalenia wątroby szczególnie u dzieci. Wykrycie choroby wątroby u dorosłych jest często bardzo trudne, ale marskość i nowotwór wątroby częściej towarzyszą niedoborowi alfa-1-antytrypsyny. Rzadziej występującą chorobą dziedziczną jest choroba Wilsona, związana z odkładaniem się nadmiaru miedzi w wątrobie, mózgu i innych tkankach. Może ona spowodować ostre lub przewlekłe zapalenie wątroby. Nieleczona choroba Wilsona postępuje i prowadzi do śmierci.

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) oraz przewlekłe zapalenie wątroby

Jedną z najczęściej występujących przyczyn przewlekłego zapalenia wątroby jest gromadzenie się nadmiaru tłuszczu w wątrobie. Stan ten najczęściej występuje u chorych z zespołem metabolicznym, czyli połączeniem kilku czynników ryzyka takich jak otyłość (szczególnie brzuszna), nadciśnienie, wysoki poziom triglicerydów, niski poziom cholesterolu HDL oraz insulinooporność lub cukrzyca typu 2. Ostra forma zapalenia wątroby jest czasem określana mianem niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby (NASH). Jedynym dostępnym badaniem w kierunku rozpoznania tych schorzeń jest biopsja wątroby. Choroba ta rozwija się stopniowo, zazwyczaj w ciągu kilku lat, wraz ze spożywaniem zbyt dużej liczby kalorii. Czasami pierwszym objawem stanu zapalnego wątroby może być jej nieznaczne powiększenie lub nieprawidłowe wyniki badań kontrolnych. Jednak w niektórych przypadkach odkładanie tłuszczu prowadzi do poważnych stanów zapalnych i bliznowacenia wątroby.

Autoimmunizacyjne zapalenie wątroby

Jest to zazwyczaj przewlekła forma zapalenia wątroby, która często prowadzi do postępującego uszkodzenia wątroby. W około 25% przypadków przypomina ostre zapalenie wątroby, występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Z niepoznanych do końca przyczyn układ odpornościowy organizmu atakuje wątrobę. Autoimmunizacyjne zapalenie wątroby może towarzyszyć innym chorobom autoimmunizacyjnym, takim jak cukrzyca typu 1., wrzodziejące zapalenie jelita grubego i zespół Sjogrena.