29 stycznia 2025
Niewydolność trzustki to brak zdolności trzustki do wytwarzania i/lub wydzielania enzymów trawiennych w ilości wystarczającej do rozkładu i wchłaniania pokarmów w jelitach. Niewydolność zazwyczaj pojawia się w wyniku uszkodzenia trzustki, które może być spowodowane różnymi stanami klinicznymi, np. nawracające ostre zapalenie trzustki, przewlekłe zapalenie trzustki, cukrzyca t 1., chorobami autoimmunizacyjnymi. U dzieci najczęściej powiązana jest z mukowiscydozą lub zespołem Shwachmana-Diamonda (SDS).
Zespół Shwachmana-Diamonda (SDS), jest rzadką chorobą genetyczną przebiegającą m.in. z niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki, niskorosłością, wadami kośćca, zaburzeniami hematologicznym, predyspozycją do nowotworów układu krwiotwórczego. Natomiast u dorosłych niewydolność trzustki najczęściej jest spowodowana jej przewlekłym zapaleniem. W rzadkich przypadkach niewydolność taka jest wynikiem nowotworu trzustki.
Niewydolność trzustki objawia się zwykle upośledzeniem wchłaniania, niedożywieniem, awitaminozą i utratą masy ciała (lub brakiem zwiększania masy ciała u dzieci) i często związana jest z biegunką tłuszczową (luźne, tłuszczowe, cuchnące stolce). Schorzeniu temu u dorosłych towarzyszyć może również cukrzyca.
BADANIA LABORATORYJNE
BADANIA POZALABORATORYJNE
Terapia polega na leczeniu przyczyny pierwotnej, zapobieganiu dalszemu uszkodzeniu trzustki i łagodzeniu objawów. Pacjentom podaje się czasem doustnie enzymy trzustkowe jako wspomaganie trawienia i suplementację witaminową (szczególnie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E i K) oraz zaleca wysokokaloryczną dietę niskotłuszczową i wysokobiałkową, w celu zwiększenia masy ciała.
W zespole Shwachmana-Diamonda (SDS) inaczej niż w mukowiscydozie wydzielanie lipazy trzustkowej wraz z wiekiem zwiększa się. Przyczyny tego nie są znane, ale uważa się, że u około 50 % dzieci z tym zespołem może dojść do poprawy funkcji trzustki i nie będą wymagać suplementacji enzymów trzustkowych.
Linki do stron obcojęzycznych:
NIDDK: Your Digestive System and How it Works
NIDDK: Zollinger-Ellison Syndrome
Shwachman-Diamond Syndrome Foundation