Kim jest diagnosta laboratoryjny?

Diagności laboratoryjni to przedstawiciele zawodu zaufania publicznego, którego wykonywanie reguluje Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej.

Zgodnie z tą ustawą, diagnostą laboratoryjnym jest osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe i będąca członkiem Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych (KIDL).

Aby uzyskać tytuł diagnosty laboratoryjnego, należy ukończyć pięcioletnie jednolite studia magisterskie na kierunku analityka medyczna lub medycyna laboratoryjna.
Wielu diagnostów podejmuje następnie kształcenie specjalizacyjne w jednej z trzynastu dziedzin medycyny laboratoryjnej, zakończone państwowym egzaminem specjalizacyjnym.

Prawo wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego (PWZDL)

Prawo wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego (PWZDL) jest warunkiem samodzielnego wykonywania czynności medycyny laboratoryjnej.

O jego nadanie może wystąpić osoba, która:

1. posiada obywatelstwo polskie, innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub spełnia inne warunki określone w ustawie,
2. ukończyła jednolite studia magisterskie na kierunku analityka medyczna lub medycyna laboratoryjna,
3. posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
4. wykazuje nienaganną postawę etyczną,
5. nie została prawomocnie skazana za przestępstwo umyślne przeciwko życiu i zdrowiu lub inne przestępstwo mogące podważać zaufanie do zawodu,
6. złożyła wniosek do Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych (KRDL) o wpis do rejestru diagnostów laboratoryjnych oraz o przyznanie prawa wykonywania zawodu.

Prawo wykonywania zawodu przyznaje Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych, która wydaje decyzję administracyjną i dokonuje wpisu do rejestru diagnostów laboratoryjnych.
Od momentu uzyskania PWZDL diagnosta może samodzielnie wykonywać i autoryzować badania laboratoryjne oraz ponosi pełną odpowiedzialność zawodową za ich jakość i wiarygodność.

Osoby wykonujące czynności medycyny laboratoryjnej

Nie wszystkie osoby pracujące w laboratoriach są diagnostami laboratoryjnymi. Ustawa o medycynie laboratoryjnej określa również grupę osób, które mogą wykonywać czynności medycyny laboratoryjnej, jednak nie posiadają pełnego prawa wykonywania zawodu diagnosty. Należą do nich:

• osoby odbywające staż podyplomowy po ukończeniu studiów na kierunku analityka medyczna lub medycyna laboratoryjna – wykonują czynności pod nadzorem diagnosty laboratoryjnego,
• osoby z innym wykształceniem medycznym lub przyrodniczym (np. biologia, chemia, biotechnologia), które wykonują określone czynności laboratoryjne w zakresie powierzonych zadań – również pod nadzorem diagnosty laboratoryjnego,
• technicy analityki medycznej – mogą wykonywać czynności pomocnicze w laboratorium zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami i zakresem obowiązków, zawsze pod nadzorem diagnosty laboratoryjnego.

Zgodnie z przepisami, to właśnie diagnosta laboratoryjny ponosi odpowiedzialność za organizację pracy laboratorium, weryfikację wyników badań oraz zapewnienie jakości i bezpieczeństwa diagnostyki laboratoryjnej.

Rola i znaczenie diagnosty laboratoryjnego

Diagnosta laboratoryjny jest specjalistą ochrony zdrowia odpowiedzialnym za planowanie, wykonywanie, weryfikację i interpretację badań laboratoryjnych.
Wyniki jego pracy mają kluczowe znaczenie w diagnostyce, monitorowaniu leczenia i profilaktyce chorób – szacuje się, że nawet 70% decyzji klinicznych opiera się na wynikach badań laboratoryjnych.

Diagności laboratoryjni znajdują zatrudnienie w wielu obszarach systemu ochrony zdrowia, m.in. w:

• laboratoriach hematologicznych, biochemicznych, mikrobiologicznych i genetycznych,
• laboratoriach transfuzjologicznych i jednostkach krwiodawstwa,
• stacjach sanitarno-epidemiologicznych,
• zakładach patomorfologii i medycyny sądowej,
• a także w laboratoriach medycznych diagnostycznych, w których wykonywane są podstawowe i specjalistyczne badania krwi, moczu oraz innych materiałów biologicznych.

Rola diagnosty laboratoryjnego nie ogranicza się jedynie do technicznego wykonania badań. To również ekspert odpowiedzialny za zapewnienie jakości i wiarygodności wyników, wdrażanie nowych metod badawczych – w tym nowoczesnych technik biologii molekularnej, takich jak sekwencjonowanie następnej generacji (NGS) – oraz za bezpieczne i etyczne wykorzystanie badań w praktyce klinicznej.

Diagności są ważnymi członkami interdyscyplinarnych zespołów medycznych, wspierając lekarzy w podejmowaniu decyzji diagnostycznych i terapeutycznych.
Ich praca łączy wiedzę z zakresu nauk medycznych, biologicznych i technologii laboratoryjnych z wysokimi standardami etyki zawodowej i odpowiedzialności.

Zawód diagnosty laboratoryjnego wymaga ciągłego doskonalenia, rzetelności i zaangażowania.

To profesjonaliści stojący na straży jakości, bezpieczeństwa i wiarygodności badań laboratoryjnych – bez których współczesna medycyna nie mogłaby skutecznie funkcjonować.