31 stycznia 2025
Dławica piersiowa/dusznica bolesna to określenie bólu w klatce piersiowej, które spowodowane jest niedostatecznym dopływem krwi i tlenu do serca. Krew do serca dociera dwiema tętnicami, które zwane są tętnicami wieńcowymi.
Choroba niedokrwienna serca – tym pojęciem określa się wszystkie stany niedokrwienia mięśnia sercowego.
O chorobie wieńcowej serca mówimy, gdy przyczyną niedokrwienia mięśnia sercowego są zmiany w tętnicach wieńcowych.
Najczęstszą przyczyną dławicy piersiowej jest zwężenie tętnicy wieńcowej przez blaszkę miażdżycową, czyli zmianę występującą w ścianie tętnic zbudowaną z rdzenia lipidowego (głównie LDL – zły cholesterol), komórek krwi oraz włóknika. Zazwyczaj dławica piersiowa pojawia się u mężczyzn po 40 roku życia, a u kobiet po 50 roku życia.
Wyróżnia się 3 główne typy dławicy:
Pacjenci cierpiący na dławicę piersiową mogą nie odczuwać dolegliwości bólowych podczas wykonywania codziennych czynności, natomiast w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen takich jak wysiłek fizyczny, stres i/lub nagłe zmiany temperatury mogą pojawić się objawy dławicy, które nie zawsze ustępują, nawet po odpoczynku. Pacjent może odczuwać ból w klatce piersiowej, dyskomfort i/lub ucisk. Ból może też promieniować, czyli być odczuwalny w okolicy szyi, żuchwy, lewego barku lub lewego ramienia, do nadbrzusza. U niektórych pacjentów w podeszłym wieku dławica może być trudna do rozpoznania ze względu na występowanie objawów takich jak bóle brzucha po posiłku (z powodu zwiększonego zapotrzebowania na krew w procesie trawienia) lub ból pleców czy barku (często mylony z zapaleniem stawów).
Intensywność i zakres wysiłku fizycznego, po którym pojawiają się objawy dławicy, a także natężenie objawów klinicznych, jest różne w zależności od pacjenta. Różnice mogą również występować pomiędzy epizodami choroby i w miarę czasu jej trwania u danego pacjenta. Choroba niedokrwienna serca jest schorzeniem postępującym, objawy dławicy z czasem mogą się nasilać, występować częściej i/lub stawać się bardziej odporne na odpoczynek i leczenie.
Celem badań diagnostycznych w kierunku dławicy piersiowej jest rozróżnienie pomiędzy:
Pacjent przyjęty do szpitala z ostrym zespołem wieńcowym (zespół objawów sugerujących uszkodzenie serca) zostaje poddany serii badań, w tym laboratoryjnych. Mają one na celu znalezienie przyczyny bólu i określenie stopnia zaawansowania choroby. Właściwe rozpoznanie należy szybko potwierdzić, ponieważ w celu zminimalizowania uszkodzeń mięśnia sercowego pewne sposoby leczenia zawału serca należy wprowadzić w krótkim czasie od wystąpienia objawów.
Badania laboratoryjne
Markery sercowe, białka uwalniane w przypadku uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, są często zlecane w celu zróżnicowania dławicy piersiowej od zawału serca. Są to między innymi:
Rzadziej oznaczane:
Wstępnie zleca się oznaczenie jednego lub więcej markerów a następnie oznaczenia powtarza się jedno- lub dwukrotnie w ciągu następnych godzin, w celu oceny zmian ich stężenia. Jeśli stężenie markerów pozostaje w normie, prawdopodobieństwo, że objawy i ból w klatce piersiowej wynikają z uszkodzenia mięśnia sercowego (zawału serca) jest małe, a bardziej prawdopodobną przyczyną bólu jest dławica stabilna.
Poza oznaczeniem markerów sercowych u pacjentów wykonuje się inne badania, które pozwalają stwierdzić, czy i jakie zaburzenia w organizmie mogą być przyczyną zaostrzenia objawów u pacjenta. Do badań tych zalicza się:
Inne badania
Badania pozalaboratoryjne
W celu oceny charakteru bólu w klatce piersiowej i innych objawów wykonuje się szereg innych badań. Są to między innymi:
W oparciu o uzyskane wyniki badań, lekarz podejmuje decyzję o wykonaniu badań dodatkowych, takich jak:
Leczenie dławicy obejmuje kilka różnych aspektów, takich jak zmiana trybu życia, leczenie farmakologiczne oraz jeśli to konieczne, interwencję chirurgiczną. Zmianę trybu życia zaleca się w celu zmniejszenia liczby czynników ryzyka, spowolnienia postępu choroby wieńcowej serca (jeśli występuje) oraz celu przewidzenia, kontroli i czasami zapobiegania epizodom dławicy. Zmiana ta polega na kontrolowaniu ciśnienia tętniczego, obniżeniu wysokiego stężenia cholesterolu, wysiłku fizycznym (pod nadzorem lekarza), utrzymaniu prawidłowej masy ciała i zaprzestaniu palenia tytoniu. U pacjentów z dławicą stabilną pomocne jest monitorowanie charakteru przebiegu choroby i świadomość, jakie czynności mogą wyzwalać napady dławicy. Również umiejętność radzenia sobie ze stresem, unikanie nagłej wzmożonej aktywności fizycznej, zmian temperatury oraz obfitych posiłków może zredukować liczbę epizodów u niektórych pacjentów.
Lek o nazwie nitrogliceryna pozwala zmniejszyć ból dławicowy i jest często przepisywany do stosowania przy atakach dławicy piersiowej stabilnej. Łagodna lub umiarkowana postać dusznicy może wymagać leczenia lekami, które poszerzają tętnice: azotynami, betablokerami lub antagonistami kanału wapniowego. W przypadku ciężkiej dławicy może być konieczna operacja poszerzająca tętnice (plastyka serca) lub wszczepienie bypassów. Codzienne przyjmowanie małej dawki aspiryny pomaga zapobiegać krzepnięciu krwi i zmniejsza ryzyko zawału serca, często więc zaleca się to osobom chorującym na dławicę bolesną.
Przez cały czas opracowuje się nowe leki, procedury i zalecenia odnośnie leczenia dławicy. W przypadku rozpoznania dławicy u pacjenta lub u członków jego rodziny, należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia najbardziej odpowiedniego sposobu leczenia.
