Reumatoidalne zapalenie stawów można rozpoznać na podstawie współistnienia charakterystycznych objawów klinicznych, wyników badań laboratoryjnych i obrazowych. W 2010 roku Amerykańskie Kolegium Reumatologii (ACR) opublikowało nowe kryteria klasyfikacji reumatoidalnego zapalenia stawów, na podstawie których można rozpoznać RZS i rozpocząć leczenie zanim dojdzie do nieodwracalnych zmian w stawach.

BADANIA LABORATORYJNE

• RF (czynnik reumatoidalny) – badanie służące do rozpoznania RZS i diagnostyki różnicowej zapalenia stawów i innych procesów zapalnych. Jednakże jego czułość i swoistość diagnostyczna nie są zadowalające; wynik oznaczenia może być ujemny u pacjentów z klinicznymi objawami reumatoidalnego zapalenia stawów albo dodatni u pacjentów bez RZS.
• Anty-CCP (przeciwciała przeciwko cytrulinowanym peptydom) badanie to cechuje się wyższą czułością i swoistością niż oznaczenie RF, a wynik badania znacznie częściej jest dodatni u osób z wczesną postacią RZS.  Od 2010 roku Amerykańskie Kolegium Reumatologii włączyło oznaczenie przeciwciał przeciwko CCP obok czynnika reumatoidalnego do rozpoznania RZS.
• Odczyn opadania krwinek czerwonych (OB) – badanie wykazuje obecność stanu zapalnego w organizmie oraz aktywność choroby. Wspomaga rozpoznanie RZS i ocenę oraz monitorowanie stanu zdrowia. Wynik jest podwyższony w RZS, a w chorobie zwyrodnieniowej stawów pozostaje na prawidłowym poziomie.
• Białko C-reaktywne (CRP) – również wskazuje na obecność stanu zapalnego w organizmie i pozwala określić aktywność choroby. Wspomaga rozpoznanie RZS i ocenę oraz monitorowanie stanu zdrowia. Wynik jest podwyższony w RZS, a w chorobie zwyrodnieniowej stawów pozostaje na prawidłowym poziomie.
• Morfologia krwi – badanie, które umożliwia ocenę i monitorowanie stanu zdrowia oraz powikłań takich jak niedokrwistość i/lub podwyższona liczba białych krwinek.

BADANIA POZALABORATORYJNE

• Badanie RTG – pomocne w rozpoznaniu RZS oraz monitorowaniu uszkodzenia stawów, lecz zazwyczaj nie wykazuje istotnych zmian we wczesnym stadium choroby.
• Badania ultrasonograficzne i rezonans magnetyczny – można wykonać jako pomoc w wykryciu zmian we wczesnym stadium choroby